MOBBİNGDEN SONRA HAYATA DEVAM… PEKİ NASIL?


İş hayatında zor zamanlardan geçmeyen var mı? Bu zorluklar, kimi zaman pazar şartları  ve ekonomik koşullardan; kimi zaman da, insanların işi yokuşa sürmeleri ve yıldırıcı davranışlarından kaynaklanabiliyor. Kurumsal zorbalar tarafından mobbinge uğrayan ve hayattan bezdirilen çalışanlar hiç azımsanamayacak bir sayıda. Mobbingle ilgili açılan dava sayıları artarken; kayda geçmeyenleri de düşünürsek; bu konunun, aslında günümüzde, iş dünyasının önemli sorunlarından birisi olduğu çıkarımında da bulunabiliriz.
Araştırmalara göre yetenekli, işi ve performansıyla öne çıkan, başka bir deyişle; diğerlerini kıskandıracak kadar parlak olanlar, daha çok mobbinge uğruyor. Ancak mobbingin sadece şirket içi yıkıcı rekabette, hayatta kalmayı, diğerini yok etmeye bağlı olduğunu düşünen yırtıcılar tarafından yapıldığını sanmayın. Mobbingin ardından bir şirketi içten içe sömüren, grup halinde çalışan ve işlerine çomak sokacak kimseye geçit vermeyen bir yolsuzluk şebekesi de çıkabiliyor. Öyle ki; suistimal uzmanları ve şirket dedektifleri, şirketlerdeki dolandırıcılık vakalarını araştırırken; çalışan değişimlerinin yüksek olduğu bölümlerle özellikle ilgileniyorlar. Onların tabiriye bu, yolsuzluğa işaret edebilecek bir ‘‘kırmızı nokta.’’
Mobbing mağdur kişinin dayanma gücüne paralel olarak; yıllar boyu da sürebiliyor. Kişinin istifa etmesi veya kovulmasına yol açabildiği gibi; maalesef kalıcı psikolojik hasar da verebiliyor. Mobbinge maruz kalan pek çok kişi, iş hayatını kalıcı olarak bitirebiliyor veya kurumsal hayata bir daha dönmek istemiyor. Birine yapılabilecek ne büyük haksızlık ve kötülük, değil mi? Üstelik yetenek peşinde koşan, çalışan değişiminin 6 ay ile 2 yıl arasında toplam maaşına denk gelmesinden dolayı, ciddi bir masrafı da üstlenen şirketlerin, yeteneklerini göz göre göre nasıl kaybettiklerini anlamak da mümkün değil. Elbette ki mobbingin çalışanın performansında gözle görülür bir düşüş oluşturma ihtimali büyük. Böylece arkasından çevrilen kulisin de etkisiyle; şirkete büyük faydası olabilecek birisiyle yollar ayrılabiliyor. Ancak böyle bir karara varmadan önce, sormak gerekmez mi? ‘‘Çok iyi bir çalışandı. Ne oldu da, durum değişti?’’ Eğer bu soru sorulmuyor, kişiye söz hakkı tanınmıyor ve insanlar kolaylıkla harcanıyorsa; yetenekli ve başarılı birisinin o işletmede kalması zaten başlı başına bir kayıp. Bu durumda mobbing yapanlara, kendisine nasıl bir iş ortamında bulunduğunu açık bir şekilde gösterdikleri için teşekkür ederek; yola devam etmek en iyi seçenek. Ancak herkes, durumu bu şekilde değerlendiremez. Özellikle de mobbinge uğradığı ve duygusal olarak sarsıldığı bir sürecin içindeyse. Konumuz da tam olarak bu dönemi kapsıyor. Mobbing esnasında ve sonrasında ne yapmalı? Bu durum en az zararla nasıl atlatılır? Nasıl toparlanılır?
1- Durumu doğru tanımlayın
Öncelikle içinden geçtiğiniz durumun resmini, objektif olarak görebilmelisiniz. Her olumsuz davranış mobbing değildir. Ancak eğer mobbinge maruz kalmışsanız, bu önemli ve ciddi bir konudur. Herşeyle kendi başınıza mücadele edebileceğinizi, o kişilerin sizle ilgili düşüncelerini zamanla değiştirebileceğinizi düşünmeyin. İlk adım mobbingin size zarar verebileceğini anlamanızdır.
2- Profesyonel yardım alın
Mobbingin önemli bir konu olduğuna ikna olduktan sonra; ne kadar etkilenmiş olduğunuzu tespit etmeye çalışabilirsiniz. Eğer uyku düzenininiz bozulmuşsa, bir psikologla görüşmenizin zamanı gelmiştir. Genel olarak gergin ve sinirliyseniz; ilk aşamada bir mentorla da bir araya gelebilirsiniz. O, bir psikologla görüşüp, görüşmemeniz gerektiğini tespit edebilir. İçinde bulunduğunuz durumun mobbing olup, olmadığını da anlayabilir. Kariyerinize kalıcı zarar vermemeniz için, bu zor dönemde yanınızda olabilir. Görüşeceğiniz kişinin bir hayat koçu ya da, çevrenizden, kariyerinde başarılı olduğu için, size rehberlik edebileceğini düşündüğünüz herhangi birisi olmaması önemli. İş hayatında deneyimli ve mentorlukla ilgili eğitilmiş, yetkilendirilmiş, profesyonel birisiyle çalışmalısınız.
Tekrar ediyorum, kendi başınıza, bu dönemi atlatabileceğinizi düşünmek, yapılabilecek en büyük yanlışlardan birisi. Kendinizi güçlü ve dengede hissetmenizde, size en yakın olanların destek ve sevgilerinin de yeri büyük. Ayrıca profesyonel, mobbing yapanların taktiklerini iyi bilen, bir sonraki hamlelerini öngörebilen ve onlardan daha yüksek zekalardan destek almanın da tam zamanı.
3- Hazırlıklı olun
İşinizden ayrılmak istemeseniz de, iş görüşmelerine giderek, prova yapabilirsiniz. Uzmanlar bunu, iş aransa da, aranmasa da öneriyor aslında. Sektörde nerede olduğunuzu görmeniz, mülakatlara hazırlanmanız, gelişime ihtiyaç duyduğunuz ve güçlü yönlerinizi belirlemeniz, özetle kendinizi değerlendirmeniz açısından faydalı. Şirket içindeki rotasyon koşullarını da araştırabilirsiniz. O iş yerinde kalmak veya yeni bir arayışa başlamak tamamen sizin kararınız. Bu işin mutlak bir doğrusu veya yanlışı yok. Kimi zaman olduğunuz yerde kalmak ve savaşmak; kimi zaman da tüm bağları kopararak, yeni bir başlangıç yapmak daha iyi olabilir. Önemli olan karar vererek, ilerlemek ve kararınızın sorumluluğunu üstlenmektir. Bu hazırlıklar ve geleceğiniz hakkında düşünmeye başlamak, size kontrolü elinize aldığınızı hissetireceğinden dolayı da etkili. Daha önce mağdur konumundaydınız, şimdi aktif olarak harekete geçtiniz.
4- Mobbingle ilgili bilginizi artırın
Mobbingle ilgili araştırma yapmak, hem yalnız olmadığınızı görmenizi; hem de bir çalışan olarak haklarınızı öğrenmenizi ve bir sonraki aşamada başınıza neler gelebileceğiyle ilgili başkalarının deneyimlerinden faydalanmanızı sağlayacak.
Okuma ve araştırmanızda ilerlerken; mobbingin iş değiştirmeyle bile sona ermediğini, bu kişilerin, fırsat bulurlarsa zarar vermeye devam edeceklerini öğrenince, şaşırabilirsiniz. Tüm bağı, tamamen koparmak öneriliyor. Ancak daha fazla tüyo vermeyeyim, merak edin ki, araştırıp, öğrenin.
5- İş yerindeki insanlarla iyi geçinin
Mobbing insanı normalde olduğundan daha agresif ve gergin yapabilir. Bunun çevrenize yansıması ise; sizi tökezletmek amacıyla, arkanızdan delil toplamakta olanların ekmeğine yağ sürer. ‘‘Sinirlenmeyin’’ demek işin kolayı. Peki nasıl? Bu kadar stres altındayken, gerginken, duygular nasıl kontrol edilir?
Bunu öğrenmek için eğitimlere katılabilir veya konuyla ilgili çeşitli kitapları okuyabilirsiniz. Yogadan, spora kendinizi iyi hissetmenizi ve stresinizi boşaltmanızı sağlayacak ne varsa; yapabilirsiniz. Derin derin nefes almak, yüze su çarpmak, sevdiğiniz ve size güzel zamanları hatırlatan, örneğin mandalina kolonyası, yaseminli çay, çiçek kokuları da sakinleşmenize yardımcı olabilir.
6- İletişim tekniklerinden faydalanın
Bu dönemde sizi çatışmaların içine çekmeye özellikle çalışabilirler. Basit iletişim tekniklerini kullanarak, tuzağa düşmeyebilirsiniz. Bu kişilerle çalışmalarınızda sözle değil,
karşılıklı yazışmalarla ilerlemeye dikkat etmelisiniz. Ancak e-postalar üzerinden kavga ederek değil. İş yazışması kurallarına sadık kalarak, herşeyi kitabına uygun yaparak, ilerlemelisiniz.
Çatışma esnasında sen-ben diyaloglarına girmeden; objektif, yargı içermeyen cümlelerle konuşmalısınız. Olumsuz kelimelerden kaçınmalı, pozitif bir dil kullanmalısınız. Olayları nasıl algıladığınız değil; gerçeklere dayanarak konuşmanız her zaman işinize yarayacaktır. Örneğin; ‘‘Sen de hep böyle yapıyorsun. Ne zamandır izne bile çıkamıyorum. Beni sürekli çalıştırıyorsun, ama her kabahati de bana buluyorsun. Bana karşısın, biliyorum.’’ tarzı yanlış. Kişiselleştirmeden, işin içine yargı ve duygu katmadan; örneğin: ‘‘Bu dönemde, yıllık tatil iznimi kullanmamı istemediğinizi anlıyorum.  Sizin için de uygun olan zamanı bana söyler misiniz? Şirketin izinlerimizi kullanmamızı istediği ve İnsan Kaynakları’nın da bunu raporlamasından dolayı, siz de uygun görürseniz; izinleri biriktirmek yerine, kullanmak isterim.’’
‘‘Bana göre, böyle düşünüyorum, istiyorum vb.’’ yerine; ‘‘şirketimiz açısından daha iyi olacaktır’’ tarzında ifade edebilirsiniz. ‘’Beni’’ öne çıkarmak yerine; şirketin, markanın, bölümün faydasını öne çıkararak; objektif, gözlemleyen 3. bir kişi gibi.
7- Durumu rapor etmek?
Size yapılanlarla ilgili, örneğin bir üst yönetici daha varsa, onu bilgilendirmeyi veya İnsan Kaynakları yetkilileriyle görüşmeyi de değerlendirebilirsiniz. Ancak bu kararın çok hassas olduğunu belirtmeliyim. Tamamen ters de tepebilir, sizi kaybetmemek ve yardımcı olmak için, şirket içinde size yeni pozisyonlar da sunulabilir. Her durum kendisine özgü olduğu için, bu konuda da tek bir doğru yok. Ancak riskli bir karar. Şikayet ediyor gibi de algılanabilirsiniz. Bazı durumlarda mobbinge uğrayan, kendisini destekleyecek, benzer davranışlara maruz kalmış başkalarının desteğini alarak ve kanıtları toparlayarak, görüşebiliyor. Yine de böyle bir görüşme yaparken; kabul edebileceğiniz, bir iş teklifinin cebinizde bulunması iyi olabilir.
Ve herşeyden önemlisi, asla kendinizi mağdur, başarısız, ezilmiş, aşağılanmış hissetmeyin. İşler çok ters gitmiş olabilir. İnsanlar anlaşamayabilirler. Belki sizden hoşlanmadılar. Belki başka, gizli bir gündemleri var. Size karşı yapılanların hiç birisi sizinle ilgili değil. Kendi içsel dünyalarını, kişiliklerini dışarıya, bu şekilde sunuyorlar. İster inanın, ister inanmayın; iyilik yapan iyilik; kötülük yapan kötülük buluyor. Bunu karmayla açıklayanlar olduğu gibi; çeşitli bilimsel araştırmalar ve şirket performansıyla ilgili çalışmalar da mobbingcinin mumunun yatsıya kadar yanmadığını ispatlıyor. Ne olursa olsun, unutmayın: Günümüzde bir kişinin kariyeri, şirketlerin ortalama ömründen daha uzun. Sizi, ileride ne beklerse beklesin; bu yaşadığınız deneyimden öğrendiklerinizle, artık daha güçlüsünüz. Siz yolunuza bakın.

MOBBİNGDEN SONRA HAYATA DEVAM… PEKİ NASIL? MOBBİNGDEN SONRA HAYATA DEVAM… PEKİ NASIL? Reviewed by Arzu Pınar on Ağustos 05, 2017 Rating: 5

Hiç yorum yok